close
دانلود آهنگ جدید
gl/l (1187)
loading...

دانلود فایل های آموزشی

رفتن به محتوا   gl/l (1187) موضوع تحقيق : پديده شهرنشيني و مديريت آن 1-1- طرح مسأله باتوجه به فرآیند شهر نشینی جدید در ایران و روند رو به رشد حرکت به سمت تجدد و مدرنیسم ، شهر گرایي و شهر نشینی فراینده ، تصمیمات عجولانه و فقدان خط و مشی مشخص شهرسازی ، لزوم شناخت ، برنامه ریزی و مدیریت کلان در رابطه با مسائل شهری ، پخش جمعیت و کارکردها و ایجاد ساختار فضایی متعادلی از شهرها در سطوح ملی و منطقه ای امری لازم و ضروری به نظر می رسد . در حال حاضر مهمترین چالشهای مدیریت در کشور جهان سوم چاره اندیشی…

gl/l (1187)

 

gl/l (1187)

موضوع تحقيق :

پديده شهرنشيني و مديريت آن

1-1- طرح مسأله

باتوجه به فرآیند شهر نشینی جدید در ایران و روند رو به رشد حرکت به سمت تجدد و مدرنیسم ، شهر گرایي و شهر نشینی فراینده ، تصمیمات عجولانه و فقدان خط و مشی مشخص شهرسازی ، لزوم شناخت ، برنامه ریزی و مدیریت کلان در رابطه با مسائل شهری ، پخش جمعیت و کارکردها و ایجاد ساختار فضایی متعادلی از شهرها در سطوح ملی و منطقه ای امری لازم و ضروری به نظر می رسد .

در حال حاضر مهمترین چالشهای مدیریت در کشور جهان سوم چاره اندیشی در قبال رشد نابرابریهای شهری و بروز مسائل سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی ، فرهنگی و حقوق شهری است .

پیچیدگی مسائل و اهمیت آنها نه تنها برنامه ریزان را با واقعیت وجود این پدیده روبرو می سازد بلکه آنها را وادار می نماید که روشهای قدیمی و سنتی مدیریت شهری را رها کرده و با افکار نوین به مقابله با این مسایل بپردازند .

شهرداران که مدیریت شهری آن را در این تحقیق بررسی خواهد شد.روز به روز در حال گسترش در طول جاده اصفهان _ اليگودرزمي باشد . افزايش سريع جمعيت در دهه هاي اخير ، مهاجرتها از روستاهاي اطراف را به اين شهر ، استقرار كارخانه ها و مكان هاي تجاري در اين شهر و در نتيجه به افزايش و وسايل نقليه و خطر تصادفات و گونه هاي مختلف زباني اعم از لر ، ترك ، گرجي ، فارس در اين شهر مشكلات عديده اي را در اين شهر نسبتاً كوچك به وجود آورده است در اين ارتباط تنها سازماني كه به طور مستقيم با مشكلات ارتباط چند جانبه داشته و در ايجاد يا رفع آن دخالت مستقيم يا غير مستقيم دارد و سازمان شهرداري داران است شهر شهرداران به علت ناكارآمدي مديريت شهري و ساختار سازماني با مشكلات و ناهنجاريهاي بسياري مواجه است كه نتيجه آن عدم ارائه خدمات و سرويس دهي مناسب براي شهروندان گرديده است . اين ناهنجاريهاي پرسنلي شامل :

تراكم و انباشت نيروي انساني غير كارآمد و غير متخصص

عدم بكارگيري تكنولوژي روز و توسعه سيستم مكانيزه در خدمات ماشيني در اين خصوص

فقدان نظام منطقي پرداخت حقوق و دستمزد در بين كاركنان مخصوصاً كاركنان قرار دادي اعم از كارگري و كارمندان رسمي با كارگران كه اين امر خود مشكلات روحي و رواني براي برخي از كارمندان به وجود آورده است .
با توجه به مسائل و مشكلاتي كه عنوان شد سئوالات اساسي به شرح زير مطرح مي شود :

آيا ارائه يك الگوي سازماني همراه با راهكارهاي مناسب مي تواند منجر به مديريت كارآمد شهرداري داران گردد ؟

آيا كمبود نيروي انساني متخصص در شهرداري داران سبب ناكارآمدي مديريت شهري شده است ؟

آيا عدم وجد چارت سازماني مصوب و ساختار تثبيت شده در نظام مديريتي شهرداري ناكارآمدي سيستم را سبب شده است ؟
1-2- اهداف تحقيق
مهمترين اهداف تحقيق اين طور بيان مي شود :

مطالعه ساختار سازماني شهرداري داران و تجزيه و تحليل نقاط ضعف و قوت آن

شناخت وكشف عواملي كه موجب ناكارآمدي سازماني شهرداري داران شده است .

پيشنهادات و راهكارهاي مناسب براي اصلاح الگوي مديريتي موجود شهرداري داران .
1-3-اهميت و ضرورت تحقيق
در تمام جهان هر جا شهر و شهر نشيني ، مهمترين و اصلي ترين سازماني كه اداره و مسئوليت مديريت شهري را مستقيماً بر عهده دارد سازمان شهرداري است . سازمان و طرز عملكرد مسئوليت شهرداريها هر گونه اي كه باشند نقش آنها در مديريت شهري اهميت اساسي خود را دارا مي باشد .(نويني ، منوچهر ، مديريت شهري و روستايي در ايران و مشكلات و امكانات ، انتشارات وزارت مسكن وشهرسازي ، تهران 1378، ص 48-4)

با توجه به اينكه حوزة‌شناخت مديريت يكي از مهمترين نقش ها را در موقعيت وشكست هر سازماني در دستيابي به اهداف و انجام وظايف سازمان برعهده دارد . در اين ميان مديريت شهرداريها به عنوان سازمانهاي محلي و به دليل نقش مهمي كه در تأثير گذاري بر حيات مدني دارند از اهميت زيادي برخودار است ( همان منبع ص 9)

از اين رو جايگاه مديريت شهري در روند توسعة شهر و بهبود سكونتگاههاي شهري نقش بسيار مهم و تعيين كننده دارد . در واقع فراهم ساختن زمينة ارتقاء سطحي كم و كيفي شهر ومنابع شهري از روابط متقابل و في مابين شهروندان و مديران شهري مقدور و امكان پذير است .

( مديريت شهري و مشاركت همگاني شهروندان ، مجله آبادي ، شماره 31-30-269،1380، ص 10)

پس مي توان گفت كه اهميت پژوهش حاضر در اين است كه با شناخت دقيق از ابعاد و زواياي گوناگون ابتدا اقدام به شناسايي قابليت ها و تنگناهاي سازمان شهرداري داران مي گردد و آنگاه در جهت رفع اين مشكلات ، راهكارهاي لازم ارائه مي گردد .

1-4- متدولوژي تحقيق

نوع تحقيق كاربردي توسعه اي و روش بررسي آن توصيفي – تحليلي است جامعة آماري عبارتند از:

كاركنان شهرداري

مراجعه كنندگان شهرداري
در اين تحقيق با استفاده از پرسشنامه هايي كه براي كاركنان و مراجعه كنندگان شهرداري تهيه شده بود اطلاعات جمع آوري و سپس تجزيه و تحليل گرديد . سپس با استفاده از نرم افزار SPSS به استخراج اطلاعات پرداخته شد و حجم نمونه برداري مراجعه كنندگان به شهرداري 20 نفر مي باشد مكانيسم نمونه گيري تصادفي ساده است . كاركنان نيز به تعدادي كه در شهرداري بودند پرسشنامه ها پخش و استخراج شد .
بر طربق اصول روش تحقيق روش محاسبه حجم نمونه بر اساس فرمول حجم نمونه = n و نسبت نمونه =P بدست مي آيد اما از آنجايي كه بر طبق سيستم شهرداري امكان شمارش تعداد مراجعين مشخص نيست بر طبق گفته هاي كارمندان اين شهرداي فرضيات تحقيق در روز در حدود 80 نفر مراجعه مي كنند بر اين اساس براي بالارفتن و كاهش خطا 40 درصد از اين جامعه را به عنوان حجم نمونه انتخاب كرده و از طريق نمونه گيري تصادفي به مراجعين پاسخنامه ها داده شده است .

1-5- فرضيات تحقيق :

1- فرض اول :‌عدم وجود چارت سازماني مصوب و ساختار تثبيت شده در نظام مديريتي شهرداري ناكارآمدي سيستم را سبب شده است

2- كمبود نيروي انساني متخصص در شهرداري داران سبب ناكارآمدي مديريت شهري شده است .

3- ارائه الگوي سازماني بهينه و راهكارهاي مناسب منجر به مديريت كارآمد در شهرداران مي گردد .

1-6- تعاريف عملياتي

شهر ( City)

شهر جايي است كه شغل سكنة‌آن غير كشاورزي است .( شيعه ، اسماعيل ، مقدمه اي بر مبناي برنامه ريزي شهري ، ص 14 ، انتشارات دانشگاه علم و صنعت .)

شهر اجتماعي از انسانها در مكان معيني است كه مباني حيات عادي در آن در درجه اول بر صنعت و تجارت استوار باشد .( فريد ، يدا…،‌جغرافيا و شهرشناسي ،‌دانشگاه تبريز ، ص 1، سال 1368)

شهرداري ( Municipal)

شهرداري به واحدي اطلاق مي شود كه در يك مركز جمعيتي داراي خصايص شهري به منظور اداره‌امور محل و ارائه خدمات عمومي مورد نياز تشكيل مي شود ( تحليلي بر ساختار شهرداريهادر ايران ، مركز مطالعات برنامه ريزي شهري ، وزارت كشور ، تهران بي تا ، ص 1) .

شهرداري يا حكومت شهر به واحدي گفته مي شود كه به وسيله مردم در قسمتي از خاك يك كشور به منظور ادارة امور محل و ارائه خدمات مورد نياز مردم آن منطقه تشكيل مي شود . شهرداري مهمترين قسمت حكومت محلي را تشكيل مي دهد و از لحاظ حقوقي تقريباً‌زير نظر حكومت محلي در استان مربوطه مي باشد .
( ابراهيم هيربدنيا ، حكومت محلي و مديريت شهرداري ، انتشارات اتحادية‌ شهرداريهاي كشور ،‌تهران ، 1358،ص 1)‌

مديريت (Management)
مديريت : كاركردن با افراد و به وسيلة‌افراد و گروه ها براي تحقيق هدفهاي سازمان ( بلانچارد ، كنت و هرسي پال مديريت رفتار سازماني ، انتشارات امير كبير ، چاپ اول ، تهران ، 1379، ص 13)
مديريت شهر : عنصري براي برنامه ريزي آينده و ادارة‌امور كنوني ( سعيد نيا ، احمد ، مديريت شهري ، كتاب شهرداري ، تهران ،ج 11، ص21).

2-مديريت شهري ( Urban Management)

مديريت شهري كوشش افراد و نهادهايي است كه تلاش مي كنند اهداف و راه حلهاي پيشنهادي برنامه هاي شهري از طريق بكارگيري منابع موجود با مشاركت مردم و ياري ساير دستگاههاي اجرايي با حداقل هزينه و حداكثر كارايي در زمان مقرر تحقق يابد (ماهنامة‌شهرداريها ، شماره 23، ص 23).

مديريت شهري مجموعه تشكيل شده از معاونت ها و سازمانها و يا اداره هاي وابسته كه در قالب يك ساختار واحد داراي روابط متقابل مي باشند ( سعيد نيا ، احمد ؛ مديريت شهري كتاب سبز شهرداري ، تهران ، ج 11 ، ص 29).

1-7- پيشينة‌تحقيق :

بررسيهاي صورت گرفته نشان مي دهد كه در بعضي از تحقيقات ، مقالات يا رسالات كارشناسي ارشد ، مطالعاتي به شرح ذيل انجام شده است :

غلامرضا كاظميان شيروان ( 1373) به بررسي مديريت شهري در ايران ، نمونه موردي شهر مشهد پرداخته ومعتقد است كه پيشينه‌ي مديريت شهري در ايران نشانگر تأثير پذيري آن از مؤلفه هاي نظام سياسي ، اجتماعي و اقتصادي جامعه است كه بر اين اساس تاريخ ايران فاقد نهادهاي مديريت شهري مستقل و خود گردان بوده است . علل اين عدم شكل گيري را مي توان در نظام هاي سياسي ، اجتماعي و تمركز گرا ، عملكرد نقش غالب سياسي در شهرهاي ايران و عدم تفكيك امور سياسي و كشوري از امور شهري ريشه يابي كرد .( كاظميان شيروان ، غلامرضا ، طراحي سيستم مديريت شهري مناسب شهرهاي ايران نمونة‌مورد شهر مشهد ، پايان نامة‌كارشناسي ارشد شهرسازي ، دانشگاه شهيد بهشتي تهران ، 1373، ص 1)

علي علوي (1367) ساماندهي مديريت ترافيك در نظام شهري تهران را مورد ارزيابي قرار داده است . ايشان مشكلات مديريت ترافيك شهر تهران را ناشي از عدم برقراري ارتباطات سازماني مناسب ميان مركز و نهادهاي ذيصلاح در امور حمل و نقل و ترافيك درون شهري ذكر نموده است ( علوي ، علي ، ساماندهي ترافيك در نظام شهري تهران ، پايان نامه كارشناسي ارشد مديريت ، دانشگاه تربيت مدرس تهران ‌، 1376، ص1).

ليلا سيارالنجق (1379) به ارائه الگوي مديريت بهينه براي شهرداري تبريز پرداخت و به اين نتيجه دست يافت كه سيستم اداري شهرداري تبريز هنوز همان روشهاي قديمي و سنتي كه مبتني بر تمركز زدايي ، سلسله مراتب تصميم گيري‌ها، عدم مشاركت مردم در تصميم گيريها ، توجه نكردن به الگوهاي استاندارد وزارت كشور و عدم تكنولوژي پيشرفته را دارا مي باشد وي حل اين مشكلات را در بهينه كردن خدمات از جهت كمي و كيفي نياز به برنامه ريزي صحيح مي داند و سپس اظهار مي دارد كه اجراي اين برنامه ها زماني موثر خواهد بود كه توسط مديران كارآمد به مرحله اجرا درآيد .( سيارالحق ، ليلا ، ارائه الگوي مديريتي بهينه براي شهرداري تبريز ، پايان نامه كارشناسي ارشد جغرافيا و برنامه ريزي شهري دانشگاه يزد ، 1379، ص 125)

مشروطيت سرآغاز تحولات جديد ورود به دوران نوسازي ايران است . مديريت شهري به شكل نوين نيز در ايران به دوران پس از مشروطيت تعلق دارد . قانون اساسي كشور كه در آن با الهام از قوانين اساسي كشورهاي بلژيك و فرانسه نگاشته شده بود در زمينه مديريت و دارة‌شهرها نيز ساختاري را معرفي كرد كه برگرفته از مديريت شهري اروپااست ( سعيد نيا ، احمد ،‌مديريت شهري‌، كتاب سبز شهرداري ،ص 130-129)

گزارشي در كشورهندوستان درسال (2001) با حمايت مناسب بخش هاي مختلف اعم از دولتي وغير دولتي ، دانشگاهي و آموزشي به اجرا درآمد اهداف كلي از اين اقدام در كشور هندوستان كاهش فقر از طريق بهبودشهري ، حمايت از كنش گرايان ،‌مشاركت كنندگان محلي و حمايت از مديريت شهري بوده كه شش وظيفه را به شرح زير براي مديريت مطلوب شهري منظور كرده اند :

تمركز زدايي

مشاركت دادن فقط در حاشيه نشينان در جامعه

پايداري زيست محيطي

ارتقاء امكانات مالي شهرداري

بهبود مديريت شهرداري و ظرفيت سازي

شفافيت و درگيري ساختن نهادهاي مدني

6-گزارش ديگري تحت عنوان كنگرة شبكة شهري و مديريت شهري بهينه كه در نوامبر 2001 در بانكوك برگزار شد به شيوه هاي نهادينه كردن روشهاي بهينة‌مديريت شهري پرداخت و به اين نتيجه دست يافت كه انعطاف پذيري در استفاده از ابزارها مي تواند موجب بروز روشهاي بهينة مديريتي شود ( سرخوش ،‌نيكو ، نشرية‌تخصصي شركت عمران شهرهاي جديد ، شماره 24-23-22، تهران ،1382، ص 59)

احمد صادقي نجفي ( 1382 ) الگوي پيشنهادي براي مديريت شهري يزد را مورد مطالعه قرار داده يافته هاي پژوهش مذكور حاكي از آن است كه شهرداري يزد بعنوان سازمان محلي ادارة‌كنندة شهر نيز توانايي سرويس دهي خدمات و تسهيلات شهري را بصورت بهينه و مطلوب ندارد ولي اين مسأله ناشي از عوامل مختلفي از جمله عدم يك برنامه ريزي مطلوب وصحيح ، كمبودنيروي انساني ماهر و متخصص و مشاركت نداشتن مردم در امر توسعه شهري مي داند ( صادقي ، نجفي ، احمد ، الگوي پيشنهادي براي مديريت شهري ( مورد مطاله شهر يزد )‌پايان نامه كارشناسي ارشد شهرسازي ، دانشگاه آزاد واحد تهران مركزي ، 1382، ص7)

بهمن كارگر ، ( 1382)به ارزيابي كارآيي خدمات انتظامي و امنيتي در نظام مديريت شهري ( نواحي 6.5 منطقه يك و ناحيه 10 منطقه‌ي 4تهران ) مورد بررسي قرار داده و نتايج يافته ها حاكي از آن بوده است كه وي لازمة برطرف كردن كمبودهاي موجوددر كلانتري چه از نظر امكانات وچه از حيث نيروي انساني را حمايت كامل از اين ارگان مديريتي و نظم دهنده در جامعه‌ مي داند
( كارگر ، بهمن، ارزيابي كارآيي خدمات انتظامي و امنيتي در نظام مديريت شهري ( نواحي 6.5 منطقه يك و ناحيه 10 منطقه‌4 تهران ) پايان نامة كارشناسي ارشد جغرافيا و برنامه ريزي شهري ، دانشگاه شهيد بهشتي ، تهران ،1381،‌ص1)

محبوبه جلالي فهيم(1382) به نقش مديريت شهري در تحولات سازمان فضايي شهر ورامين پرداخت و به اين نتايج دست يافت كه مديريت شهري ،‌نقش بسيار مهم و تأثير گذاري بر تحولات سازمان فضايي شهر ورامين داشته است و شهروندان ورامين تمايل زيادي به مشاركت در امور شهر و مسائل شهري دارند (جلالي فهيم، محبوبه ،(1382) به نقش مديريت شهري در تحولات سازمان فضايي شهر ورامين پايان نامه كارشناسي ارشد جغرافيا و برنامه ريزي شهري ، دانشگاه شهيد بهشتي تهران ، 1382، ص1)

مسلم سليماني (1382)‌مديريت شهر در ايران با تأكيد بر شوراي شهر را مورد بررسي قرار داده و به اين نتيجه رسيده كه شوراي شهر نهادي است برخواسته از مردم و جايگاهي دارد كه مردم مي توانند در سرنوشت آينده خود نظارت كنند و توفيق اين نظارت زماني خواهد بود كه حقوق فردي و اجتماعي شهروند محترم شمرده شود و اين امر با تشكلهاي مدني امكان پذير مي باشد از سوي ديگر مديريت نوين نيازمند هماهنگي ، داشتن نيروي متخصص در امور شهري و مشاركت شهروندان مي باشد . وي عدم پاسخگويي شوراي شهر را به نيازهاي كنوني شهرهاي كشور را ناشي از نوپا بودن اين نهاددر ساختار مديريت شهري ، نبود تخحصص لازم براي مديريت شهري در زمينه هاي عمراني ، رواني و برنامه ريزي و ضعف ساختار شهرداريها در جنبه هاي مالي ، عمراني ، نظارتي وا جرائي مي داند (‌سليماني ، مسلم ، بررسي مديريت شهر در ايران با تأكيد بر شوراي شهر، پايان نامه كارشناسي جغرافيا و برنامه ريزي شهري ، دانشگاه يزد ،1382،‌ص126).

الهيار بشارتي فر ( 1383) مديريت شهري در شهر ياسوج را مورد بررسي قرار داده است و مطالعات انجام شده نشان مي دهد كه ساختار شهرداري ياسوج ، متمركز و بسيار بروكراتيك وغير قابل انعطاف مي باشد در نتيجه بعد تصدي گري بر بعد مديريتي فزوني يافته است . سازمان شهرداري بر اساس ساختاري كه از گذشته باقي مانده ، برنامه ريزي شده است ، سازماني كعه بيش از 80 درصد از نيروي انساني آن تخصص لازم را در حيطة وظايف خود ندارند و به همين جهت است كه نيروي انساني به لحاظ عدم تناسب با موفقيت شغلي آنها جايگاه واقعي و شايسته را در امر مديريت شهري ، خدمات رساني و سرويس دهي به شهروندان را ندارد كه خود ضعف مديريتي و ناكارآمدي و مديريت شهري را در پي داشته است .
(بشارتي فر، الهيار ، مديريت شهري در شهر ياسوج، پايان نامه كارشناسي ارشد جغرافيا و برنامه ريزي شهري ، دانشگاه يزد ، 1383، ص 199)

سميه عباسي ( 1384) بررسي مديريت شهري فسا طبق نتايج بدست آمده به اين نتيجه رسيده كه در شهرداري فسا همان روشهاي قديمي و سنتي كه مبتني بر تمركز گرايي و سلسله مراتبي بوده و تصميم گيريها، عدم مشاركت مردم و توجه نكردن به الگوهاي استاندارد كشور ، عدم بهره وري از تكنولوژي پيشرفته و پرداختن به مسائل روزمره به جاي آينده نگري است .
(عباسي،‌سميه ، بررسي مديريت شهري فسا ، پايان نامه كارشناسي جغرافيا و برنامه ريزي شهري ،‌دانشگاه يزد ، 1384، ص 122)

فصل دوم

مباني نظري تحقيق

2-1- تعريف شهر

در زبان فارسي كلمه شهر از لغت شار يا شارستان گرفته شده است و شهرستان همان شارستان است و آن عبارت است از :

بخشي از محل سكونت و تراكم انسان ها كه از هر جهت داراي اهميت بوده ودر حقيقت هسته اصلي شهر را تشكيل مي دهد در اين نقطه از شهر مراكز حساس سياسي و اقتصادي از قبيل مراكز تصميم گيري ،اداري و نظامي شهر‌، بازار و در اطراف آن محلات مسكوني قديمي قرار دارند و معمولاً‌همراه با حصاري بلند و برج و بارويي عظيم مي باشد . ساختمان هاي عادي شهر و محلات مسكوني جديدتر ، اغلب به شكل دايره وار نسبت به اين مركز گسترده شده اند و اين همان تركيبي است كه در اغلب شهرهاي فلات مركزي ايران و ماوراي مرزهاي آن مي توان مشاهده نمود .( مستوفي الممالكي ، رضا ، شهر نشيني و شهر در بستر جغرافياي ايران ، دانشگاه آزاد اسلامي ؛ مركز انتشارات علمي ،1380، ص 19)

شهر اثر ماندگار تاريخي و درعين حال واحد جغرافيايي و اجتماعي تكامل پذيري است كه با تأثير بر ايدئولوژي ناظر بر ناحيه‌ مي تواند سطح كاربرد نيروي اقتصادي و تكنيكي را روي شهر مشخص دارد ( فريد ، يدالله ، جغرافياي شهر شناسي ، انتشارات دانشگاه تبريز ، چاپ چهارم ، 1378، ص 1)

و به عنوان يك منبع توسعه مطرح مي شود امروزه شهر در حيات مدني از سه ركن اصلي شهروند ، كالبد شهر و مديريت شهر تشكيل مي شود . شهروند و مديريت شهري ماهيتي فاعلي دارند و كالبد شهري ماهيت انفعالي ، بر اين اساس مديريت شهري مكلف به ساماندهي و مديريت كالب شهر است . ( نجاتي حسيني ، سيد محمود ، برنامه ريزي مديريت شهري ، مسائل نظري و چالشهاي تجربي ، انتشارات سازمان شهرداريهاي كشور ، تهران ،1380، ص 136)‌.

2-2- مفهوم مديريت :

فرآيند به كارگيري موثر و كارآمد منابع مادي و انساني و برنامه ريزي ، سازماندهي، بسيج منابع و امكانات ، هدايت و كنترل است كه براي دستيابي به اهداف سازمان و بر اساس نظام ارزشي مورد قبول صورت مي گيرد . تعريف مذكور پنج قضية‌اساسي زير را كه زير بناي مفاهيم كلي نظري و عملي (‌فني ) مديريت است در بردارد:

الف ) مديريت يك فرآيند است

ب)‌مفهوم مديريت ، هدايت تشكيلاتي انساني است .

ج) مديريت موثر تصميم هاي مناسبي مي گيرد وبه نتايج مطلوبي دست مي يابد .(‌مديريت كارآمد ، به تخصص و مصرف مدبرانه‌ي منابع مي گويند ،

د)‌مديريت بر فعاليت هاي هدفمند و هدفدار تمركز دارد ( رضائيان ، علي ، اصول مديريت ، انتشارات سمت ،‌1369، ص 6)‌

وظايفي كه به طور كلي بر عهده مديريت است عبارتست از : برنامه ريزي ، نظارت ، انگيزش وسازماندهي ، اين وظايف با هم مرتبط هستند و تفاوتي ندارد در چه سازماني و يا در چه سطح مديريتي مطرح شوند ، بدون ترديد حوزة‌شناخت مديريت يكي از مهمترين شناخت ها را درموفقيت و شكست هر سازماني در دستيابي به اهداف و انجام وظايف سازمان به عهده دارد .

(‌سيار النجق ، ليلا ، ارائه الگوي بهينه مديريت شهري ، تبريز ، پايان نامه كارشناسي ارشد ، جغرافيا و برنامه ريزي شهري ،‌دانشگاه يزد ، 1379، ص2)

2-3- مفهوم مديريت شهري

اگر مديريت به درختي تشبيه شود كه شاخه هاي گوناگوني مانند مديريت صنعتي ، مديريت مالي ، مديريت روستايي و چون اينها دارد ، يكي از شاخه هاي جديد اين درخت ،؛ مدييت شهري است . مديريت ، روش دستيابي به اهدافي مي باشد كه براي سازمان در نظر گرفته شده است ليكن مي توان گفت كه مديريت به كاركردن با افراد و گروههابراي رسيدن به مقاصد سازمان گفته مي شود .

وظايفي كه بر عهده مدير گذاشته مي شود عبارتند از :

برنامه ريزي ، سازماندهي و نظارت و انگيزش اين وظايف با هم مرتبط اند و تفاوتي ندارد كه در چه سازمان يا در چه سطح مديريتي مطرح شوند . موفقيت شكست هر سازماني در دستيابي به اهداف و انجام وظايفش متكي بر مديريت است كه يكي از مهمترين نقشها را بر عهده دارد ، اگر شهر ، همچون سازماني در نظر گرفته شود ، لازم است كه در رأس آن عنصري براي برنامه ريزي آينده و ادارة‌امور كنوني قرار گيرد اين عنصر را ميتوان مديريت شهر ناميد مديريت شهري بايد براي شهر برنامه ريزي هايي انجام دهد . فعاليتهاي شهري يرا سازمان دهد بر فعاليتهاي انجام شده نظارت كند و حتي براي انجام بهينة امور انگيزش لازم را در سازمان مديريت شهري و ساير سازمانها و شهروندان ايجاد نمايد . (‌در كنار مفهوم مديريت شهري مفاهيم مشابه ديگري مانند مديريت شهرداري و يا مديريت حكومت محلي نيز مطرح است كه بسياري اوقات به جاي يكديگر به كاربرده مي شوند اما معمولاً مديريت شهري ، به عنوان زير مجموعه اي از حكومت محلي تعريف و تلقي مي شود و به آن شهرداري گفته مي شود روشن است كه مشخصات و ساختار شهرداري از كشوري به كشور ديگر تفاوت دارد و هر جامعه اي با توجه به ساختار اقتصادي ، اجتماعي ، سياسي خود تعريف ياتلقي خاصي از مديريت شهرداري دارد.

2-4- چارچوب نهادي مديريت شهري

رشد انفجاري شهرها ، به واسطه عملكردهاي متنوع و پرتوانشان در جهان در حال توسعه ، ضرورت استقرار نظامهاي خدماتي و زير ساختهاي اساسي را مي طلبد ، از سويي اين افزايش روز افزون نظامها و خدمات شهري ، بدون ملحوظ داشتن نظام برنامه ريزي و حفظ استانداردهاي لازم منجر به ايجاد شرايط نامطلوب بهداشتي و تبعات زيست محيطي ، افزايش هزينه ها ،‌صنايع و افزايش سرسام آور هزينه هاي تردد خواهد گرديد . چنين روندي ممكن است نحوه استفاده و كاربري اراضي شهري رابه گونه اي نامتعادل سوق دهد كه اين امر با اتخاذ سياستهاي نامناسب شهري ، منابع محيطي را مي تواند به رشد و شكوفايي اقتصادي شهر كمك نمايد ، ( نظير آب ، زمين ، جنگل ؛ هوا و..) به هدر داده و به گونه اي صحيح مورد استفاده قرار ندهد جميع اين سياستها شرايط نامناسبي را براي زندگي افراد بويژه قشر كم در آمد بوجود آورده و نهايتاً‌مبني به اتلاف نيروي توليد تنزل سطح كيفي زندگي مي گردد به عبارتي فقر كه يك پديده عمدتاً روستايي تصور مي شود بيش از پيش در حال تبديل شدن به يك پديده شهري است در سال 1988 برآورده شده است كه بيش از 25 ميليون شهروند در جهان سوم زير خط فقر مطلق به سر مي برند و محاسبات بيانگر اين مطلب است كه ميزان تقريباً در حال حاضر 2 برابر گرديده است .

احتمال مي رود بيش از 90 درصد فقراي آمريكاي لاتين 45 درصد فقراي آسيا و 40 درصد فقراي آفريقا در شهرها ساكن هستند .

2-5- مديريت زمين‌، ضرورت بنيادين مديريت شهري

امروزه در مورد رابطه متقابل مديريت شهري رشد اقتصادي اتفاق نظر جامعي وجود دارد و زمين بعنوان يك عنصر اساسي در رشد شهري محسوب مي گردد در اغلب ممالك در حال توسعه اطلاعات اندكي از فعاليتهاي تجارت زمين و نظارت و كنترل وهدايت آن وجود دارد اين امر به هنگاميكه اقتصادي هاي شهري محرك اصلي رشد اقتصادي ملي باشند بسيار حائز اهميت است چه اينكه مديريت صحيح بر اراضي شهري علاوه بر نظم بخشيدن و هدايت آگاهانه توسعه شهري باعث افزايش بالقوه امور استخدامي جديد ، بهره وري بيشتر ونهايتاً ارتقاء كارايي و درآمد شهري خواهد شد .

مسائل عمده مديريت زمين در دهه 1990كه از طرف سازمان ملل متحد ارائه گرديد مسائل زير را بعنوان كانونهاي تمركز مشخص مي كند ( دلال پور، محمد رضا ، جزوه درسي ، دانشگاه تبريز ، 1378، ص 20)

سوق دادن تجارت زمين بسوي عملكردهاي موثر تر كه اين امر در برگيرندة موارد تغيير كاربري اراضي سياستها و مقرراتي كه در اين تغيير شكل و كاربري موثر بوده است مي باشد

بهبود ارتقاء كارايي موسسات و ابزار ها جهت حمايت از كاركرد موثر تجارت زمين ، در اين راستا امنيت و اطلاعات ملزومات عمده براي كاركرد موثر تجارت زمين هستند (‌در جهت ايجاد اطمينان از جريان دادو ستد و مالكيت اجاره و وضوح بيشتر و بهتر فعاليتها لازم است يك رشته ابزارها و موسسات به فعاليت و همكاري موثر با يكديگر بپردازند .

بهبود جريان نظارت : عناصر نهادي ، فني ، فرهنگي مالي ، محيطي وافزون بر اينها جريانات سياسي ؛ تمامي بر تصميم گيري در مورد مديريت زمين تأثير مي گذارد اين امر بيانگر تأكير روز افزون به سنجش عناصر مرتبط درارتباط با نظام دهي به سيستم مديريت زمين مي باشد .
2-6- مديريت شهرداري و اداره امور شهر
تصور مي شود كه چون كار شهرداري خدماتي ؛ رفاهي است بنابراين شهرداري يك سازمان غير سياسي مي باشد در صورتيكه بايد توجه داشت از طرفي شهرداري در پاره اي امور نماينده دولت است و از طرفي ديگر وجود صدها شهرداري در سطح كشور و خواسته هاي روز افزون مردم از آنها و تأمين نياز ميليونها مردم شهرنشين كاري نيست كه بشود بدون توجه به مصالح عاليه جامعه برنامه ريزي و انجام داد و به همين جهت گرچه هريك از شهرداري ها مسئول حمايت از حقوق اساسي مردم ناحيه خود مي باشند در بعد وسيع مانند دولت در سلامت تمامي نواحي كشور هم مسئوليت دارند . بنابراين اين سازمان شهرداي از لحاظ اهميت با سازمانهاي دولتي قابل مقايسه است .هماهنگي شهرداري با برنامه هاي دولت كمال اهميت را دارا مي باشد البته اين هماهنگي به معني دخالت وسيع دولت در كار اين سازمان نمي باشد بلكه اين مسئوليت دو جانبه است وبايد توجه داشت شهرداري كه مسئولان آن انتخابي هستند يك منبع اطلاع دهنده مهم براي دولت به شمار مي رود و دولت را در جريان خواسته ها و اوضاع عمومي مردم كشور قرار مي دهد لذا لازم است جلسات و كميسيون هاي مرتبي بين شهرداري و ساير سازمان هاي شهر به خصوص بخشداري و فرمانداري تشكيل شود تا هماهنكي برنامه هاي دولت و شهرداري تأمين گردد . اكنون شهر به عنوان مشاور شورا و مجري تصميمات آن و روابط بين مردم شهر و نمايندگان دولت و مسئول امور شهري مي باشد كارسازماندهي ؛ هماهنگي ، رهبري ، طرح ريزي و تنظيم برنامه هاي شهري و اداره شهرداري با اوست شهردار علاوه بر سمت اداري در مراسم رسمي نماينده مردم شهر است چون سمت شهردار از اهميت خاص برخوردار است و شهردار بايد از بين افراد باتجربه و مورد اطمينان مردم شهر كه در امور عمومي هم اطلاعات كافي داشته باشد ، انتخاب شود شهردار وا عضاي شوراي شهر بايد آشنا به امور شهر خود باشند ولي در هر حال انتخاب آنها در اين سمت ها با مردم شهر است و جز در مواردي كه وزارت كشور به موجب اختيارات قانوني با انتصاب آنها مخالفت مينمايد نظر مردن شهر قاطع است ، و در موارد مختلف وازرت كشور همه مردم شهر مي توانند از طريق مناسب در اعمال نظر خود اقدام نمايند ( مسعودي فر ،يوسف جزوه مديريت شهري ، دانشگاه تبريز 1372-1373، ص 15)

2-7- مديريت متمركز

در اين گونه نظامها سيستم مديريتي بصورت طولي است و از بالا به پايين سياستگذاري و تصميم گيري مي شد و حتي كارگزار محلي با تصميم ملي انجام وظيفه مي كند و فاقد هرگونه اقتدار مي باشد و به عبارتي مجري حكومت مركزي مي باشد و هرگونه برنامه ريزي براي طرحها ، بصورت سلسله مراتب از حكومت مركز به استاندرايها و از آنجا به فرمانداريها … انجام مي گيرد .

از ويژگي هاي مهم اين نوع مديريت عدم خلاقيت و نوآوري اتلاف سرمايه و منابع مالي بدليل دست به دست شدن زياد ؛‌طولاني شدن زمان اجراي طرحها ..مي باشد (سعيد نيا ، احمد ، كتاب سبز مديريت شهري ، انتشارات سازمان شهرداري ، 1379، ص55)

2-8- مديريت غير متمركز .

تفاوت اساسي مديريت غير متمركز با مديريت محلي در اين است كه تصميم گيريهاي خرد و محلي به مديران ارشد محلي داده مي شود اما در مديريت محلي مديران محلي داراي اقتدار و حدود و اختيارات مشخص مي باشد . در مديريت غير متمركز مديران محلي با توجه به نيازها و استعدادها با حدود اختيارات مشخصي مي باشد درمديريت غير متمركز مديران محلي با توجه به نيازها واستعدادها با حدود اختيارات معيني كه داده شده است تصميم گيري مي كنند به شرطي كه از قوانين و مقررات معيني سرپيچي نكند واني مديريت بصورت سلسله مراتب مركزي ، منطقه اي ، محله اي و ناحيه اي داراي اختيارات مشخصي مي باشد و مديران منطقه يا ناحيه از طرف حكومت مركزي برگزيده مي شوند (‌سعيد نيا ،احمد ، كتاب سبز مديريت شهري ، انتشارات سازمان شهرداري ، 1379، ص 57)

2-9- مديريت شهري مستقل

با توجه به گسترش شهر نشيني پيچيده شدن چگونگي اداره امور شهري و تخصصي شدن امور ؛ اين ضرورت پيش آمده است كه مديريت شهري در هر منطقه مستقل باشد امروزه در بسياري از شهرهاي بزرگ جهان ، كلية‌امور مربوط به شهر ، سواي مسائل نظامي و ديپلماتيك برعهدة‌مديريت شهري منتخب مردم است كه استقلال واختيارات كامل و كافي دارد .

بررسي كوتاه ارزشهاي مديريتي در شهرهاي بزرگ دنيا ، اعم از شهرهاي كشورهاي دنيا سرمايه داري و يا سوسياليستي حاكي از آن است كه اكثراً مديريتي مقتدر ، مستقل و مردمي بر اين شهرها حكومت مي كند بررسي چارتهاي سازماني نشان مي دهد كه مديريت شهرها حتي در شهرهاي كوچك نيز براي اداره شهر از هيچ نهاد يا فرد غير ارگانيك دستور نمي پذيرد به عبارتي بايد شهر را در جهت خواستهاي شهروندانش ساخت و يا اين كه خواسته هاي شخصي يا نهادي را اعمال نمود(‌نحوة‌مديريت شهري در برخي از شهرهاي مهم جهان ،‌دفتر مطالعات و برنامه ريزي شهري تهران ،بي تا ، ص 48)

2-10- انعطاف پذيري مديريت شهري

آنچه امروزه در هدايت نظام مديريت شهري اهميت بسيار دارد ،‌توانايي اين نظام در انعطاف پذيري (‌Flexibility) دروني است در بخشهاي عمومي از نظامها آنها را برحسب روابطشان با محيط به بسته وب از تقسيم مي كنند نظامهاي باز ،‌نظامهايي هستند كه مبادلات زيادي با هر چيزي كه در اطراف آنها وجوددارد انجام مي دهند در مقابل نظامهاي بسته نظامهايي هستند كه خود فرو رفته اند.

(‌وايل دوران ، نظريه سيستمها ، ترجمة يمني دوزي سرجاني ، انتشارات آموزش و انقلاب اسلامي ،‌تهران ، 1370، ص22)

البته در واقعيت هيچ نظام كاملاً بسته اي وجود ندارد و نظامهاي باز ، نظامهايي هستند كه معمولاً‌بهتر عمل مي كنند و مي توانند خود را با شرايط خطرناك محيط دوروبر به خوبي سازگار سازند نكته مهم در اين زمينه بهره گيري نظام مديريت شهري از فرصتهاي زماني است كه انمكان سازكاري آن را براي كارايي بهتر در زمان مطلوب فراهم مي آرود به عبارت ديگر ، نظام مديريت شهري بايد به اندازه كافي تنوع داشته باشد تا بتواند از عهدة‌سازگار خود با موقعيتهاي جديد برآيد .

2-11- نظريات مديريت شهري :

2-11-1-نظر ية مديريت پايدار شهري

مديريت پايدار شهري حداقل استفاده از منابع غير قابل تجديد پذير پيشرفت در استفاده از منابع تجديد پذير ، ظرفيتهاي جذب مواد زائد در سطح جهاني و محلي ، محدويت ها در نيازهاي اساسي انسان را شامل مي شود مديريت پايدار شهري با چهار بحران مواجه است به طور كلي سياست هاي شهري مي بايست از نظر اكولوژيكي ، اقتصادي ،‌اجتماعي وتكنيكي پايدار باشد .

(‌برنامه مديريت شهري ، مجله آبادي ، شماره 15 ، زمستان 1383، ص 79)

اين نظريه موضوعات مهمي از جمله جلوگيري از آلودگي محيط شهري و ناحيه اي كاهش ظرفيتهاي توليد محيط محلي ، ناحيه اي و ملي ، عدم حمايت از توسعه هاي زيان آور ، و حمايت از بافت ها را مطرح مي كند .

Ulrike Waveland and Lorenz Hillier , Sustainable urban Management Opportunities and Risks of in Formation Technology ,1992.P200)

2-11-2- نظرية‌مديريت شهري :

ايدة مديريت شهري متأثر از سه عامل مي باشد :

اول ) ضرورت نزديك كردن سياست ها و اصلاحات اقتصادي كلان ملي و اقتصاد شهري .

دوم ) بهره گيري از برتريهاي نسبي شهرها ونقش آنها درفرآيند توسعة‌ اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي .

سوم ) آگاهي از وجود همبستگي ميان دو بخش دولتي و خصوصي به عنوان دو ركن مكمل و هدايت وتغييرات ساختاري كه بايستي در مشاركت ساير نهادهاي غير دولتي NGO و نهادهاي اجتماعي صورت گيرد .

در ديدگاه جديد مديريت شهري ، تغيير نگرش نسبت به نقش دو بخش دولتي و خصوصي در فرآيند توسعة جامعة مورد تأكيد است اين نگرش كه بر پاية نظرية جديد رشد اقتصادي قرار دارد نقش اصلي دولت را در افزايش توان بخشي خصوصي و نهادهاي مردمي و نيز ايجادتسهيلات براي فعاليت گستردة آنها در بخش هاي مختلف جامعه لازم مي داند در اين زمينه دولت از طريق وضع قوانين ومقررات و ايجا چارچوب نهادي و مالي لازم براي توانمند ساختن بخش خصوصي و نهادهاي مردمي زمينه نوآوري و خلاقيت را كه لازمة‌ توسعة‌ اقتصادي شهري است ، فراهم مي آورد . ( زياري ، كرامت الله ، برنامه ريزي كاربري اراضي شهري ، انتشارات دانشگاه يزد، چاپ اول 1381، ص 18) .

2-11-3- نظرية مديريت مدار شهري

نظرية مديريت مدار شهري پال(1957) موضوع بسياري از مطالعات شهرشناسي بنياني كه مبتني بر نظريه پردازي است و جهت گيري علمي محض داردو مرزهاي دانش شهرستاني را گسترش مي دهد ، قرار گرفته است .

از نظر يال نقش مديران شهري ( اعم از شهر داران ، مدير شركت هاي ساختماني و مديران دولتي مرتبط با امور شهري ) در توزيع منابع از اهميت خاصي برخوردار است . وي روي استقلال نسبي مديران شهري تأكيد دارد .با وجود اين ، مطالعات شهرشناسي اخير در زمينة مديريت گرايي نشان داده است كه مديران تحت تأثير گروه هاي اقتصادي ، مقررات ديوانسالاري و مقررات نظام مديريت شهري هستند و برخلاف نظريه پال از استقلال عمل مورد انتظار برخوردار نيستند .( پاپلي يزدي ،‌محمد حسين و رجبي سناجردي ، حسين ، نظريات شهر و پيرامون ، انتشارات سمت ، تهران ،1382، ص322)‌

2-12- ضرورت تعالي نظام مديريت شهري

در نظريه هاي جديد مديريت ، به بالاترين سازمان از نظر كيفيت سازمان متعالي مي گويند .(‌Transcendental)

در تعريف اين سازمان گفته شده : «‌يك سازمان متعالي ، يك سازمان متقابل نيز هست ، اما فراتر از حيطة نوع متقابل است … روابط يا ارتباط زماني متعالي است كه تمام اعضاء به ماهيت ذاتي و دروني روابط خود اهميت دهند ) بدين معنا كه هر فردي براي كارايي بيشتر از هيچ كوششي دريغ نورزد بر خلاف يك رابطة متقابل خشك و رسمي كه در آن ، طرفين به چگونگي تقسيم منافع ، علاقه مندي نشان مي دهند ، شر كت كنندگان در يك رابطة متعالي و برتر ، بيشتر مايل اند بدانند چگونه هريك از آنان مي توانند نفع بيشتري به شركت ارائه دهند ودر اين قالب ارتباطي براي ذات و ماهيت هدف سازمان وجود دارد … افزون بر اين ، تمام اعضاي سازمان به اين موضوع علاقه مند هستند ونظام مديريت شهري نيز مي بايد تلاش كند خود را به سطح متعالي ارتقاء دهد در اينصورت اين نظام مي تواند به جايگاه واقعي خود برسد .1( هربر هيكس وسي . ري گولت ، تئوريهاي سازمان و مديريت ، ترجمه و نگارش كونل كهن ، جلد اول ، چاپ هشتم ، انتشارات اطلاعات ، تهران 1374،‌ص22)

راههاي رسيدن به اين هدف براي نظام مديريت شهري عبارتند از :

اطلاعات فراهم كردن جريان بهتر اطلاعات در جهت اخذ تصميم مناسب و كاهش از هم پاشيدگي خدمات.

مشاركت : با استفاده از اطلاعات فوق و فراهم آوردن امكانات ابتكار براي پرسنل .

برقراري آزاديهاي كافي در تصميم گيري : در تمامي سطوح سلسله مراتبي در جهت مقابله با موقعيتهاي ويژه و تنظيم كل سازمان و
(‌اوايل دوران نظريه سيستمها ، ترجمه يمني دوزي سرخابي ، انتشارات آموزش و انقلاب اسلامي ، تهران ،1370، ص22)
از ميان راهها بايد بر عنصر بسيار مهم اطلاعات تكيه كرد كه از عدم قطعيت در روند تصميم گيريها مي كاهد نظام مديريت شهري بايد به ابزارهايي براي گرد آوري و پردازش اطلاعات مجهز مي شود آمارگيريهاي گسترده و دقيق ، انجام نمونه گيريهاي لازم و تحقيقات ميداني ، تهيه نقشه هاي اطلاعاتي از جنبه هاي گوناگون و تشكيل بانك اطلاعات رايانه اي از اطلاعات مورد نياز ، بخشي از فعاليت هايي است كه در اين زمينه قابل اشاره اند .

2-13- نقش اداري و اجرايي مديريت شهري :

مديريت شهري به لحاظ اداري و اجرايي يك سازمان بسيار گسترده و مشتمل بر سازمان ها و عناصر متعدد و متنوع لازم براي ادارة‌امور يك شهر است .هر چند اين عناصر عملكرد گسترده اي را انجام مي دهند اما به هر حال عنصر مركزي و اصلي ، سازمان شهرداي است كه بر تمامي عملكردهاي تدوين شدة سيستم مديريت شهري و به ويژه امور اداري وا جراي دخالت و نظارت دارد در واقع شهرداري از يك طرف جزء عناصر مهم مديريت سياسي و اجتماعي شهر محسوب مي‌گردد و از طرف ديگر مهمترين عنصر اجرايي سيستم مديريت شهري است شهرداري سازماني است كه در محدودة شهر براي رفع آن دسته از نيازهاي عمراني و رفاهي مردم شهر كه جنبة محلي دارد نيز براي ايجاد تأسيسات شهري كه مربوط به نيازهاي مردم همان محل است تشكيل مي گردد .

بدين ترتيب نقش و نگرش درون سازماني مديريت شهري بايد به سازمان هاي جانبي و فعاليت هاي آنها تعميم داده شود و شهرداي نهادي مستقل و جدا از ديگر سازمانها كه براي حفظ منافع درون سازمان به تقابل با آنها بر مي خيزند ، ديده نشود و مديريت شهري در بين آنها باشد ( صادقي نجي ،احمد ، الگوي پيشنهادي براي مديريت شهري ، پايان نامه كارشناسي ارشد شهرسازي ، دانشگاه آزاد واحد تهران مركزي 1382،ص40)

3-14- مديريت شهرداري در يونان باستان

در يونان باستان هر يك از شهر ها خود مختار بوده و بگونه اي مستقل ، به ادارة‌امور خود مي پرداختند . اين شيوة اداره امور شهرها كه به آن دولف – شهر گفته مي شود ، در شهرهاي يونان باستان مانند آتن و اسپارت حاكم بود اين شهر ها مجلسي داشتند كه وظيفه آن اداره امور شهرها بود .

دربارة‌شير مدولت – شهر ، ويل دورانت در جلد دوم تاريخ تمدن با عنوان يونان باستان مي نويسد : كشور – شهر از نظرتاريخي ، صورت تكامل يافته اجتماعي روستايي است كه داراي بازار عمومي و مركز اجتماع و دادگاه است . مردم آن ، زمينهايي يك منطقه را كشت مي كنند و به كوچكتر از عهدة تأمين امنيت بر نمي آيند و اجتماعات بزرگتر به زودي تبديل به جامعه استبدادي مي شوند … كمال مطلوب بنابرآرزوي فيلسوفان يوناني متشكل از كشور – شهرهاي مستقل است كه در نوعي هماهنگي فيثاغورثي تعاون داشته باشند . وي عقيده دارد كه اگر دولتي بيش از ده هزار شارمند داشته باشد ، اداره دولت غير عملي مي شود بدين سبب در يونان ، شهر و دولت را به يك نام يعني پوليس مي خواندند .( ريل دورانت ، تاريخ تمدن (بخش يونان باستان ) ، ترجمة امير حسين آريان پور ، فتح الله مجتبايي و هوشنگ پير نظر، چاپ چهارم ، انتشارات آموزش و انقلاب اسلامي ،تهران ، 1372، ص 225)

3-15- مديريت شهري در دوران فئوداليسم

پس از امپراطوري روم كه مي توان آن را وارث تمدن يونان باستان به شمار آورد ، بحران اقتصادي وسياسي دامن گير اروپا شد .

آشكار ترين تأثير آن خرابي شهرها و پراكندگي ساكنان آن در حوضة‌شهرها بود . در سدة‌پنجم ميلادي ، خرابي اوضاع اقتصادي سبب شد مردم به سوي زمينهاي خارج از شهر جايي كه مي توانستند خوراك خود را تأمين كنند وآن را از دل زمين بكشند ، روي آوردند در اين جامعة‌روستايي كه مباني جامعه فئودال را تشكيل مي داد ، شهرها در درجه دوم اهميت قرار داشتند . زيرا نه به عنوان مراكز اداري ،داراي عملكرد بودند و نه مراكز تجاري وتوليدي به شمار مي رفتند اما از اوخر سدة‌ دهم ميلادي تجديد حيات اقتصادي اروپا آغاز شد . در اين دوران ، بخشي از جمعيت جديد كه كاري در روستا نداشتند به شهر ها آمدند و اين عامل سبب رشد كمي صنعتگران وبازرگانان درحاشيه جامعه فئوادل گرديد . با افزايش تعداد صنعتگران و بازرگانان ساكن در شهرها كه بورگرس يا بوروژوا خوانده مي شود رفته رفته تحولاتي در مديريت شهري روي داد آنان كم كم كوشيدند تا خود را از پيروي نظام سياسي فئودالي رها كنند و شرايط مناسب براي فعاليتهاي اقتصادي به وجود آورند . آزاديهاي شخصي ، استقلال قضايي، استقلال اداراي وايجاد نظام مالياتي متناسب با درآمد براي امور عمراني ( بويژه امور دفاعي مثل ساختن استحكامات و سلاحهاي جنگي مورد نياز ) موضوع مورد بحث در شهرها بود . اين حركت تازه كه ابتدا به صورت اتحاديه اي از افراد آغاز شد ، در كشاكش با استفها و شاهزادگان فئودال قرار گرفت و به نيروي سازمان يافته اي بدل گرديد.

اصل ومنشأ كمون ايتاليايي بود ، دولتي با قوه قانون گذاري كه خود حق حكومت بر افراد و گروههاي را داشت ولي در عين حال امتيازات اقتصادي آنان را محترم مي شمرد . از اينرو ساختار مديريت شهري تغيير پيدا كرد و نظام شورايي براي اداره آن متشكل از افراد صاحب نفوذ و ثروتمند تشكيل گرديد .

(‌لئورناردو بنه ولو ، تاريخ شهر ؛ شهرهاي اسلامي و اروپايي در قرون وسطي ، ترجمه پرواز موحد ،‌مركز دانشگاهي ، تهران ،1369 ، ص 39)

2-16 فعاليتهاي بين المللي مديريت شهري

همزمان با برنامه ها و اقدامات كشورها در زمينة نظام مديريت شهري ، از چند سال پيش ، فعاليت هايي بين المللي در زمينه مديريت شهري آغاز شده كه هسته آن برنامه مديريت شهري ( UMP) از U.N.D.P است . اين برنامه از سازمان ملل حمايت مي كند ، مركز سكونتگاههاي بشري اين سازمان ( Habitat) و بانك جهاني (‌World Bank) نيز با هدف كمك به شهرهاي بزرگ وكوچك كشورهاي در حال توسعه حامي آنند اين برنامه در واقع يك برنامه همكاري هاي فني براي پشتيباني از شهرها و شهركهاي موجوددر حال توسعه به شمار مي رود . مقصود از اجراي آن تقويت ظرفيتها در زمين هاي زير است :

بسيج منابع مالي شهري براي بهره مندي كشور در مجموع جوامع شهري به طور خاص

تأمين به كار گيري و توسعه زير ساختها وخدمات مورد نياز فعاليتهاي شهري

اداره منابع زيست محيطي شهرها كه براي توسعه پايدار جنبة حياتي دارد

حمايت از تعداد فزايندة تهيدستان شهري
مهمترين ابزار اين برنامه ، افزايش ظرفيها در مواردي است كه به پيش برد هدفهاي فوق كمك كند . بدين معني كه اقداماتي را براي فعال كردن روابط ميان دولتهاي مركزي و محلي در روابط بين شهرداريها و درصدد كار خود قرار داده است . تابه بهبود روندهاي زير بينجامد :

سازماندهي موسسات و سازمانهاي شهري و نظام مديريتي آنها

بسيج تخصيص و اداره منابع

توسعه منابع انساني و آموزشي
( سعيد نيا ، احمد ، كتاب سبز شهرداريهاي كشور ؛ تهران ،1382، ص 147)
2-17- سير تحول مديريت شهري در ايران :

مديريت شهري در ايران علاوه بر داشتن مشكلات ناشي از نظام هاي سياسي‌،‌اجتماعي‌تمركز گرا و عدم تفكيك امور سياسي و كشوري از امور شهري در دوره‌‌ هاي تاريخي دچار مسائل و مشكلات جدي بوده كه اعم آنها را مي توان به صورت نامشخص بودن جايگاه مديريت شهري در سيستم كلان مديريت كشور ، وابستگي شديد همه جانبه دولت متعدد بودن سازمان هاي متولي توسعة‌شهر ، فقدان ديدگاه جامعه نگر به شهر واگذاري امور شهرها به سازمان هاي مختلف و مستقل و فاقد روابط هماهنگ با يكديگر ، فقدان ديدگاه جامعه نگر برخوردار از اختيارات براي كنترل و هدايت همه جانبه توسعه شهري در ابعاد اجتماعي ، اقتصادي و كالبدي خلاصه كرد .

پيامد اين مسائل عدم كارايي مديريت شهري در اداره و توسعه پايدار شهرهاست از اينرو روند شهر نشيني در ايران نشان ميدهد كه از زمان شكل گيري اولين شهرها در ايران از دورة‌حكومت ماد شيوة اداره و مديريت شهرها متأثر از نظام حكومت مركزي و ساختار اقتصادي – اجتماعي حاكم بر كشور است (‌بشارتي فر ، الهيار ، ارائه الگوي بهينه مديريت شهري شهرداري ياسوج ،‌پايان نامه كارشناسي ارشد جغرافيا وبرنامه‌ريزي شهري ، دانشگاه يزد ،1383، ص 36)

2-17-1- مديريت شهري از دورة باستان تا قبل از انقلاب مشروطيت

سبك اداره كشورتا قبل از مشروطيت به شكل مركزيت بود . تشكيل دولت ماد و قرار گرفتن آن در وراي طبقات و اقوام سبب مي گردد ، تا دولت هم مفهومي آسماني و هم مفهومي زميني پيدا كند . چنين دولتي نه بر تقسيم كار اجتماعي بين جوامع سه گانه تحت فرمان خود بلكه بر وحدت اجتماعي كار بين آنها پا مي فشارد اين دولت به هيچ وجه بر آن نيست كه به جوامع متضاد و در ستيز دامن بزند ، بلكه بر آن است كه در كل كشور جوامع را در كنار هم و در آنجا كه لازم است گرد آوري ؛ متراكم و متمركز سازد ( حبيبي ، محسن ، شار تا شهر ، انتشارات دانشگاه تهران ، چاپ دوم ، تهران ،1378، ص 18).

در زمان سلوكيهانست طراحي ايراني در معرض واردات يوناني قرار گرفت و از اين زمان در نقشه هاي معماري و شهرسازي بيشتر ، طرح هاي ملي حاكم بود . به زبان ديگر شهرها و مديريت آنها بر اساس نقشه هاي يوناني به صورت شكلهاي هندسي طراحي مي شد . يونانيها شهرهايي را در ايران ساخته اند كه فرم آنها بيشتر شطرنجي بودو برابر و مطابق با نظريه هاي شهر سازي يوناني ساخته شده بودند .

( مجتهد زاده ، غلامحسين ، برنامه ريزي شهري در ايران ، انتشارات پيام نور، چاپ سوم ، تهران ، 1379،ص 18)

اين دوره شهرنشيني در ايران شتاب مي گيرد . امور داخلي شهرها در اين دوره توسط شوراي شهر اداره مي شد و شهروندان از آزادي عقيده برخودار بودند و عده اي از مأموران محلي و دولتي امور اجتماعي ، اقتصادي و انتظامي شهر را اداره مي كردند كه هر يك از آنها وظايف تكاليف و مسئوليت هاي ويژه خود را داشتند ( طباطبايي موتمني ، منوچهر ، حقوق اداري ، انتشارات سمت ، ، چاپ چهارم ، تهران ، 1377، ص 77)

در دورة‌اسلامي با نمايان تر شدن نهاد دين در سرزمين در شيوه هاي مديريت شهري نيز نقش اين نهاد را به طور قومي مي توان مشاهده كرد . وجود مسجد براي برگزاري نماز جماعت در روز جمعه در شهرهايي كه از حيث جمعيت از ميزان مناسبي برخوردار بودند ، رفته رفته اين مكان را در تشكيلات مديريتي شهرداري داراي نقش ويژه اي ساخت ، با توجه به اين كه سكونتگاه هايي مقام شهر مي يافتند كه داراي مسجد آدينه باشند . مي توان به نقش اين نهاد در مديريت شهري پي برد .

(‌مزيني ، منوچهر، بررسي ساختار مديريت شهري در ايران انتشارات مركز مطالعات و برنامه ريزي شهري وزارت كشور ؛ چاپ اول ، 1378، تهران ، ص 15)

امور اداري – سياسي و امنيتي شهر و منطقه تحت نفوذ آن كه بر عهدة‌ حاكم يا امير شهر بود .

امور اجتماعي ، اقتصادي و خدماتي كه بر عهدة رئيس شهر كلانتر و كدخدايان محله ها بود .

امور انتظامي شهر كه بر عهدة عسس و داروغه بود .

امور قضايي كه مسئوليت آن با قضات بود ( جلالي فهيم ، همان منبع ، ص 54)
2-17-2- مديريت شهري از انقلاب مشروطيت تا دوران معاصر
انقلاب مشروطيت سرآغاز تحولات جديد وورد به دروان نوسازي ايران است .مديريت شهري به شكل نوين به پس از مشروطيت تعلق دارد تأثير انقلاب مشروطيت در همة امور سرزمين ما از جمله در مديريت بتدريج مشخص شد سابقة‌ نخستين نهادهاي رسمي براي ادارة‌امور شهر به چند دهه پيش از انقلاب مشروطيت در دوران قاجار باز مي گردد كه براي اولين بار سازماني رسمي تحت عنوان احتسابيه كه داراي دو شعبه احتساب و تنظيف بود ؛ تشكيل شد .در و اقع وظيفة‌اين نهاد، سامان دادن به امور صنف و رقت و فتق امور عمومي شهر به عبارتي ، نظارت بر حسن رفتار در شهروندان وتابعيت از حكام محلي از طريق اين نهاد معيني احتسابيه بود .

در احتسابيه ادارة‌امور روزمره و اجرايي شهر از سوي حكام بعهدة‌كلانتر كه در واقع مدير احتساب بود سپرده مي شد تا در چارچوب اين نهاد به هدايت و نظم دهي امور جاري شهر بپردازد . داروغه و محتسب از جمله افرادي بودندكه در انجام اين وظيفه كلانتر را ياري مي دادند و. بازوي اجرايي وي بودند ( مزيني ، همان منبع ، 1378، ص17)

تشكيل انجمن بلديه نقطة‌آغاز مديريت شهري نوين در ايران بود . البته قانون بلديه با آنكه در دوران خود قانوني پيشرفته تر مديريت شهري به شمار مي رفت اما در اجرا با شكست مواجه شد . عمده ترين دليل اين شكست بي تناسبي اين قانون با شرايط ويژگيهاي جامعة‌ايران بود .

2-17-3-مديريت شهري در دوران جمهوري اسلامي :

پس از پيروزي انقلاب اسلامي در سال 1357و تغيير بنيادين نظام سياسي كشور ، قانون اساسي جديد براي ادارة‌شوراي شهر در سطوح كشوري ، استاني ؛ شهر و روستا تأكيد ورزيده ؛‌چنانچه يك فصل از قانون اساسي به شوراها اختصاص يافته است و مطابق اصل 100 قانون اساسي براي پيشبرد سريع برنامه هاي اجتماعي ، بهداشتي ، فرهنگي و آموزشي و ساير امور رفاهي از طريق همكاري خود مردم با توجه به مقتضيات محلي – اداره امور هر روستا ، بخش ، شهر ، استان با نظارت شوراي ده انقلاب اسلامي شوراها تحقق نيافتند تا اينكه پس از انتخابات رياست جمهوري

 


aaaa بازدید : 18 یکشنبه 16 مهر 1396 زمان : 14:7 نظرات ()
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟
  • آرشیو
    آمار سایت
  • کل مطالب : 84
  • کل نظرات : 0
  • افراد آنلاین : 1
  • تعداد اعضا : 0
  • آی پی امروز : 2
  • آی پی دیروز : 3
  • بازدید امروز : 28
  • باردید دیروز : 0
  • گوگل امروز : 0
  • گوگل دیروز : 0
  • بازدید هفته : 40
  • بازدید ماه : 232
  • بازدید سال : 401
  • بازدید کلی : 2,689